Johan de Wal blogt

Energiemaatschappijen en telefoonbedrijven die mensen met lokprijzen ertoe verleiden om in te stappen en ze uiteindelijk meer laten betalen. En vervolgens niet bereikbaar zijn en mensen afschepen alsof ze niet meer zijn dan de nummers op hun rekening. Accountants die exorbitante prijzen rekenen voor niet noemenswaardige werkzaamheden. Zo kreeg ik een eens rekening voor het versturen van een mail; een half uur werk. Mensen die ambulancemedewerkers aanvallen omdat deze te laat zouden zijn of de ‘verkeerde’ mensen zouden helpen. Jongeren die andere jongeren pesten omdat ze stiekem van binnen onzeker zijn en hun angst omzetten in externe agressie tegen de sociaal zwakkeren binnen de groep. Politici die er werkelijk een potje van maken, miljoenen verspelen en correcte adviezen in de wind slaan, en vervolgens, zonder hoofdelijk aansprakelijk te worden gesteld, doodleuk een goede baan elders krijgen aangeboden als burgemeester of lid van een Europees orgaan. Zogenoemd onafhankelijke hypotheekverstrekkers die eigenlijk helemaal niet onafhankelijk zijn en bepaalde partijen structureel als beste uit de bus laten komen om aan het eind van het boekjaar hun balans recht te trekken met de aldus binnengehaalde commissies. Banken die leningen verstrekken aan mensen die ze eigenlijk niet kunnen betalen en als compensatie vanwege de publieke verontwaardiging campagne voeren dat ze verantwoord geld uitlenen maar de klanten merendeels en willens en wetens naar de ondergang leiden. Zorginstellingen die frauderen met PGB-gelden. Beleggingsadviseurs die geld van hun klanten verspelen in plaats van het te beheren en te vermeerderen. Klussers die alleenstaande en onkundige vrouwen de meest wilde prijzen laten betalen voor werkzaamheden die vaak ook nog eens niet vakkundig worden uitgevoerd. Psychologen en andere therapeuten die misbruik maken van hun vertrouwenspositie door cliënten onnodig lang in therapie houden om hun inkomsten voor de toekomst veilig te stellen. Pensioenfondsen die zwijgen over de verdampte miljoenen van de hardwerkende burgers en alleen stellen dat de indexering niet wordt doorgevoerd om sociale onrust onder de arbeiders te vermijden. Makelaars die huizen voor mensen onder de marktwaarde verkopen om te kunnen zeggen dat de doorlooptijd snel is, zodat de klanten er later achter komen dat ze duizenden euro’s zijn misgelopen. Mensen die paarden, koeien en andere dieren mishandelen, soms tot een wrede dood erop volgt, alleen ter bevrediging van hun bekrompen sadistische genoegens. De IBG, die ooit stelde dat de leningen aan studenten boven een bepaalde leeftijd niet meer zouden moeten worden afgelost maar die dat nu schijnbaar vergeten is. Reikimasters die stellen dat het leren van reiki alleen bij hun organisatie in orde is en, in strijd met historische bewijzen, exorbitante bedragen vragen voor cursussen, alleen omdat ze zelf ook ooit zoveel hebben moeten betalen. Mensen die onafhankelijk denken ontmoedigen door aantoonbaar eenzijdige informatie te verstrekken en daarmee haat zaaien alleen om hun particuliere belangen te behartigen en…

Armoede is een ouderwets woord voor een hoogst actuele situatie die voor duizenden Limburgers dagelijkse realiteit is. In deze periode waarin veel mensen genieten van vakantie, belet armoede velen om vakantie te vieren zoals we dat in onze samenleving normaal zijn gaan vinden.

Deze mensen hebben niet de keuze doordat ze beperkt zijn in hun middelen. Ze hebben niet de vrijheid om te kiezen, zoals de meeste anderen. Vakantie wordt gevierd in ‘Balkonië’ of ‘Hinterhausen’, met af en toe een dagje weg zonder dat het veel kost. Hun keuzes zijn beperkt een dat doet soms pijn.

De over het algemeen toenemende welvaart heeft in onze samenleving namelijk gezorgd voor een grotere roep om keuzevrijheid. Of is het zo dat bedrijven en instellingen voorheen niet-bestaande behoeftes creëren en dat wij daar massaal achteraan rennen, als een hond achter een worst aan een hengel?

Bij de supermarkten liggen tal van exotische producten die anders alleen in het buitenland te vinden waren of, als ze er al waren, alleen in een bepaald seizoen. Zo is het met alles. We worden overspoeld met mogelijkheden.

Grappig genoeg blijkt keer op keer dat veel mensen die kunnen kiezen, niet door hun middelen geremd, geen prijs stellen op een overvloedig aanbod. Zij hebben een luxe probleem, in die zin dat ze de luxe als een probleem ervaren. Een probleem om keuzes te maken.

Een oplossing, ook om voedselverspilling en verdere milieubelasting te voorkomen, is om anders te denken. Niet willen wat de buurman of buurvrouw heeft, ook al is dat in onze maatschappij bijna ondenkbaar. Maar willen wat je hebt, je beperkingen voorzien van een gouden randje.

Een goed voorbeeld daarvan ervoer ik enkele jaren geleden bij vrienden. Hun kinderen kregen niet de dure cadeaus die anderen van hun leeftijd met regelmaat mochten ontvangen. Maar ze waren er tevreden mee. Hun cadeaus waren precies wat ze hadden gewild, zeiden ze, het waren de beste en mooiste cadeaus die ze zich konden wensen.

Een prachtige sleutel tot geluk, ook als de middelen beperkt zijn: willen wat je hebt. Het veronderstelt een impliciete dankbaarheid voor wat je ten deel valt. En een acceptatie van je huidige omstandigheden. Gecombineerd met een positieve instelling (het glas is halfvol en niet half leeg) lijkt me dat een goede houding om het leven te beleven.

Dat neemt niet weg dat je niet zou moeten streven naar verbetering van je situatie. Als je dat doet zonder dat je te zeer gehecht raakt aan je verlangens, is dat perfect. Krijg je wat je wilt, dan is het mooi, krijg je het (nog) niet, ook goed. Dat is moeilijk, maar proberen om zo te leven doet vaak al wonderen.