Johan de Wal blogt

Het wonderbaarlijke vermogen van Wim Hof om extreme kou te weerstaan wordt sinds enkele maanden wetenschappelijk onderzocht. De voorlopige resultaten zijn verbazingwekkend. De uitkomsten moeten het wetenschappelijk fundament vormen voor de nieuwe Wim Hof Methode voor gezonder leven. Een instituut is er al, het bijbehorende boek wordt nu geschreven. Eén troost voor cursisten: ze hoeven geen geen lange ijsbaden te nemen op de Noordpool. Het kan ook gewoon in een rijtjeswoning. En om te illustreren dat zijn methode altijd werkt, gaat Wim Hof zich binnenkort richten op het overwinnen van extreme warmte. ,,Het principe is hetzelfde.”

Wim Hof, wereldberoemd als The Iceman, gaat al jaren elke ijskoude uitdaging aan die hij maar kan bedenken. Hij rende in korte broek en gympen een halve marathon in Finland, beklom met dezelfde outfit de Mount Everest en de Kilimanjaro en zat diverse malen ruim een uur in een grote bak met ijs. Ook zwom hij meerdere keren onder tientallen meters poolijs. Het leverde hem tot nu toe achttien vermeldingen op in het Guiness World Records Book.

Intussen hebben zijn prestaties de interesse gewekt van wetenschappers wereldwijd. Zo wordt de Amsterdammer nu onderzocht in het UMC van het Radboud Ziekenhuis in Nijmegen. Het lijkt erop dat Wim Hof, in strijd met gangbare wetenschappelijke inzichten, het autonome zenuwstelsel kan beïnvloeden. Hierdoor is hij naar eigen zeggen ‘vrij van ziekte’ en heeft hij een groot herstellend vermogen. Redenen genoeg voor een interview met deze opmerkelijke man, die binnenkort met hulp van de westerse wetenschap de wereld wil laten delen in zijn helende ervaringen en inzichten. ,,Ik wil het cynisme in één keer van tafel vegen.”

We spreken af in Amsterdam in een strandtent bij de haven waar hij vaker komt om aan de waterkant te mediteren of in het water zijn oefeningen te doen. Het is een milde nazomerdag en het motregent. Wim Hof heeft een tanig postuur, is losjes gekleed en draagt een onbestemde geur met zich mee van leven in de buitenlucht. Voor hem staan een kopje thee en een glaasje wijn; die combinatie is volgens hem goed voor de bloedcirculatie. Ook is er af en toe tijd voor een sigaretje - niets menselijks is hem vreemd.

Een sprong in de vijver

Op televisie en op internet wordt Wim Hof vaak neergezet als iemand die extreme sporten beoefent. Maar je kunt deze man, die ooit aan de kunstacademie wilde studeren, net zo goed een performance kunstenaar noemen. Of een soort westerse yogi, verwant aan zijn collega’s die in Tibet naar verluidt wedstrijdjes doen om via meditatie zo snel mogelijk sneeuw te laten smelten of een deken te drogen. Hoe dan ook, zijn hele leven staat in het teken van extreme ervaringen.

Het begon allemaal in geboorteplaats Sittard, op een winterdag, op het voetbalveldje vlakbij hun huis, vertelt hij. De eerste sneeuw was maagdelijk wit en de kleine Wim begon ineens op blote voeten rondjes te rennen. ,,Dat was een geweldig gevoel. Ik bleef maar rennen en mijn voeten werden helemaal warm. Ik denk wel anderhalf uur lang. Mijn jongere broer ging ook meedoen en het was heerlijk, één en al fun!” Maar een echt machtig gevoel kreeg hij als achttienjarige bij zijn eerste ijsduik in het Amsterdamse Beatrixpark.

,,Ik werd aangetrokken door het dunne ijs, trok m’n kleren uit en ben erin gesprongen. Een halve minuut, een minuut onder water. Wow! Al die gedachtegangen, al dat zoeken… Ik was een zoeker, verdiepte me in esoterische disciplines en yoga, karate, had een hang naar verdieping… Wat is de diepte, wat is de ziel? Ik las allerlei boeken, maar kon het niet vinden. Het contact, de las werd niet gemaakt. En dit doorbrak het. Dit was het antwoord op de onbeantwoorde vraag van de leegte, hierdoor werd aaneen gesmeed werd wat nog niet aaneen gesmeed was. Dat wat eenheid in jou vormt, dat ben je ook. Dat is voor mij spiritualiteit. Het was een machtig gevoel. Natuurlijk ging ik dat weer opzoeken.”

Ook toen zijn eerste vrouw overleed, eind jaren negentig, hervond hij eenheid in de natuur. Hij beklom toen in Spanje ongezekerd een ‘onbeklimbare’ rots van ruim dertig meter hoog. Ook toen ervoer hij een diepe verbondenheid en sereniteit. En, alleen aan de top na alle beproevingen, misschien wel een schitterend besef van grandioze nietigheid. Gevaarlijk is het niet, wat hij doet, vindt Wim Hof. Als je maar weet wat je doet en wat je kunt. En goed luistert naar je lichaam, naar de natuur.

Irrationele angsten overwinnen

,,Je hebt irrationele angsten, drijfveren van het verleden, blokkades. Die moet je oplossen voordat je zo’n uitdaging aangaat. Dat gebeurt ook elke keer, daarom doe ik het ook. Een soort schoonmaak. Catharsis. Maar de echte angst, de angst als een natuurlijk signaal dat daar een grens is, die neem ik absoluut waar en daar ga ik ook niet overheen. Ik heb 7500 m in korte broek afgelegd op de Mount Everest, maar toen ben ik wel terug gegaan omdat ik voelde dat mijn aderen nog niet helemaal flexibel waren.”

Door dit soort grens-ervaringen krijg je een groter gevoel van controle, beheersing over jezelf, vertelt Wim Hof. ,,Het gaat ook gepaard met beleving. De bezem door je innerlijk. Het gaat erom jezelf te raken in de diepte, daar vindt ook de verwerking plaats. Door dit te doen, word ik stil, komt er een rust over mij. Ik vertrouw dat, want de natuur vertrouw ik. Daar gebeurt mij ook niks. De zoeker is dan voor even een vinder geworden. Eenheid.

In het verleden werd ik net als iedereen geregeerd door herinneringen en emoties. Maar af en toe doe ik iets waardoor de eenheid helemaal beleefd wordt. Waardoor je totaal losgekoppeld wordt – die macht hebben we vaak verloren; dat we ons niet meer kunnen loskoppelen van onze patronen, emoties, gedachten en het verleden. Die moet je niet de regie overgeven, die gaan dan een heel eigen leven leiden. Loskoppelen doe ik bijvoorbeeld door een heel zware beproeving aan te gaan, in de koude, of een angst te overwinnen.

Het is vaak zo dat wij door onze angsten geregeerd worden. Angsten en vermeende zekerheden die daarmee verbonden zijn. En dan is er altijd wel een logische verklaring waarom we dingen niet helemaal doen, maar uiteindelijk voelen we ons niet helemaal lekker. Niet helemaal zoals we zouden willen. Maar als je jezelf af en toe weet los te koppelen, jezelf uitdaagt, dan kun je stappen zetten. Daarbij maakt de uitdaging niet uit.

Het kan zijn dat de timmerman een prachtige kast gaat maken waarin de concentratie en de sereniteit tijdens het maken, momenten waarin de tijd wegvalt, zijn verwerkt. Via tijdloosheid krijg je mooie kunstwerken, dat is beleving. Die diepte is op een gegeven moment zonder woorden, zonder geachten. Een ervaring. Dat is dan voor mij meditatie. Totaal geabstraheerd, door erin te gaan en het te voelen, niet door erover te praten en boeken te schrijven. Het is ver weg van het normale, dat is beleving.

Whhaa!!! Sodemieter op!

Uiteindelijk is het leven zo wonderlijk mooi. Maar het is zo vaak ondergesneeuwd door de waan van de dag. En vergeet niet: het is je recht en je plicht om je goed te voelen. Geloof in jezelf is vasthouden aan die beleving. Af en toe moet je gewoon zoiets hebben van: ‘Whhaa!!! Sodemieter op! Ik wil gewoon die beleving in! Ik ga dit doen! Ik ga dat doen! Ik ga eindelijk dat oppakken! Ik ga die reis zo maken!’ Dat gevoel, dat is het begin waardoor je de kracht hebt om door die vermeende zekerheden, door die angst en die blokkades in je zelf heen te komen.

Mensen denken dat er directe antwoorden zijn op innerlijke vragen. Maar antwoorden betekent gewoon werken aan jezelf. Diep gaan in jezelf. Eigenlijk zou ik willen zeggen: doe het gewoon. Je bent een open boek. Sla die eerste pagina open en begin te kijken. Het heet het leven. Dat ben je zelf. En wat jij wilt, zover zal je komen. En als je niet gedreven bent, zul je er niet komen.”

Natuurlijk gecertificeerd

Op internet wordt gesuggereerd dat je Yoga-, Tummo- en andere meditatietechnieken gebruikt.

,,Ha! Ze schrijven en zeggen zoveel. Sommige dingen zijn gewoon idioot! Ik ben nergens in gecertificeerd. Ik ben gecertificeerd door de natuur. Ik heb het diepste in mezelf naar boven gebracht. Ik heb weer eenheid in mijn lichaam gebracht. De natuur is een harde spiegel, maar wel een rechtvaardige. Zo leer je het ook; van binnenuit. Het zijn fysiologische mechanismen die aaneenrijgen. Het gaat erom het dier in ons te leren kennen.

Ik heb nu Tummo-leraren ontmoet, mensen als Wonguyal Tenzin Rinpoche uit Tibet, en die zijn zeer onder de indruk van mijn niveau. Chi Kung-leraren, ik geef ze les, maar ben niet gecertificeerd. Yoga-leraren, ik heb boeken over yoga geschreven maar ben niet gecertificeerd…” Een gesprek over stromingen en leermeesters is voor hem niet interessant meer. ,,Dat stadium ben ik gepasseerd.

Ik heb het geleerd door me bloot te stellen in de natuur en de juiste ademhaling. Je wordt gewoon gedwongen naar de juiste ademhaling, anders isoleert het niet. Anders veroorzaak je geen warmte in jezelf. Je wordt gedwongen fysiologische mechanismen die slapen wakker te maken en met elkaar te verbinden. Goed te laten samenwerken. Want koude is kracht. Zeker ijskoude is kracht, impact. En daar moet je iets tegenover stellen. Ik onderbreek het niet. Ik maak sluiting, de aderen rond de kern, de vitale delen, weet ik hermetisch te sluiten; lever, hart, longen, hersenen. Dat moet zevenendertig graden blijven. Als je diep genoeg gaat, kan je controle krijgen over het sluiten van je aderen.” En zo dus extreme temperaturen weerstaan, het eigen energieniveau verhogen en het welbevinden vergroten. ,,Extreme koude of hitte ondergaan is wakker worden. En het voelt ook nog goed ook.”

Versterking immuunsysteem

Jouw methode bestaat schijnbaar uit een combinatie van anticipatie, gewenning, acceptatie, focus en ademhalingstechnieken. Kun je er iets meer over vertellen?

,,Mijn methode, waarin ik ook op scholen les wil geven, heeft twee pijlers. Eén is de wetenschap. Die laat zien hoe de fysiologie en de immunologie in elkaar zit, via bloedwaarden en allerlei metingen. De wetenschap moet de methode onderbouwen. Proefondervindelijk is bijvoorbeeld in het UMC in Nijmegen aangetoond dat mijn cellen verhoogde activiteit vertonen als ik doe wat ik doe en ook daarna nog één en vermoedelijk zelfs twee weken. Het zorgt voor versterking van het immuunsysteem. En je krijgt meer controle over je zenuwstelsel. Verder is sprake van een spectaculaire onderdrukking van de ‘ontstekingslichaampjes’ in het bloed.

De ander pijler is de ademhaling. Het draait om potentialen; het is gewoon elektriciteit. Pneumatisch, door een bepaalde druk uit te oefenen via je eigen longen en je geest kun je die elektriciteit goed losmaken. Druk is gelijkwaardig aan een bepaalde elektrische waarde. Het gevolg is dat je heel diep gaat en dat alle systemen opengaan en alle systemen weer met elkaar gaan samenwerken. Als mensen specifieke problemen hebben, schrijf ik aanvullend bepaalde yoga-oefeningen voor.

Belangrijk bij de methode is verder dat je jezelf geestelijk niet moet tegenwerken, maar moet meegaan. Noem het even geloof. Meestal staan mensen vijandig tegenover kou. Maar het ijs is een vriend. Het veroorzaakt warmte in je lichaam, mits op de juiste manier benaderd. Daarom noem ik ijs mijn warme vriend.

En anticiperen, inderdaad. Denk vooraf, nadat je het nemen van ijsbaden geleidelijk hebt opgevoerd: ‘Het is winter en nu ga ik over één minuut ijszwemmen’ Als jij je dat echt inbeeldt, zit je over een minuut op de wc. Dan stuur je het op dat moment even bewust aan, door die gedachte te richten, sluit je je adem. Dat is invloed uitoefenen op het autonome zenuwstelsel – waarvan we zeggen: dat kan niet.

De methode vraagt twintig minuten tijd per dag. Een ijsbad is niet eens nodig, maar zo’n bad is wel een goede check voor jezelf. Het is absoluut versterkend. De manier waarop ik het doe, zorgt ervoor dat je je bewust stukken verder en sterker voelt en het beter aankunt. Niemand hoeft binnen mijn methode zover te gaan, dat slaat helemaal nergens op. Niet iedereen hoeft een professionele topvoetballer te zijn, maar af een toe een balletje trappen is wel gezond. Of een beetje rennen. Een beetje in de kou is nog veel gezonder.

Ice Man wordt Steam Man

De verschijnselen bij extreme kou lijken op die bij extreme hitte. Je bedrijft wetenschap met je lichaam, is het geen optie om eens extreme hitte te trotseren?

,,Grappig dat je dat zegt. We hebben dat laatst voor National Geographic getest in New York.Op een gegeven moment steeg de temperatuur en een ervaren saunaganger, die als proefpersoon erbij zat, moest eruit gehaald worden. Ik deed hetzelfde als met de kou: de kerntemperatuur beheersen en behouden. Nu gebeurde dat in de hitte; het sluiten van de aderen rondom. Zo bleef ik de hele tijd op een stabiele temperatuur van zevendertig graden in de hitte.”

Je zou zelfs een hittetraining kunnen ontwikkelen…

,,Daar ben ik nu ook mee bezig. “Na het rennen in Finland bedacht ik: ‘Nu ben ik eigenlijk wel klaar met de kou’. Deze winter ga ik daarom in het heetste gebied ter wereld, in Ethiopië, vijftig kilometer rennen zonder te drinken – waarvan doktoren nu al weer zeggen: ‘Dat kan niet’. Het is in de buurt van waar Lucy is gevonden, de oudste mens. Ik begin met een halve marathon zonder te drinken om even aan te tonen dat de kerntemperatuur op het juiste peil blijft. Op gegeven moment gaat stijgt de temperatuur heel snel omhoog. Als je dan niet snel geestelijk, de hypothalamus, een soort thermostaat, activeert, dan gaat hij er doorheen. Wordt het veel te heet en moet je drinken en ermee uitscheiden. Als de hypothalamus wel werkt, kun je dat gewoon halen. Dat is het contact tussen geest en lichaam goed en kun je dit soort dingen gewoon volhouden.”

(Een ingekorte versie van dit artikel verscheen in Koorddanser).

Orbs zijn lichtbollen, slierten of kleine kometen die op foto’s verschijnen maar ook met het blote oog kunnen worden waargenomen. Ze kunnen eveneens worden gevoeld. Onlangs verscheen over dit fascinerende verschijnsel het boek ‘Orbs en andere lichtfenomenen’ van de Nederlandse orb-onderzoeker Ed Vos (Ankh Hermes, 2009).

In het boek gaat Vos, een professioneel fotograaf, in op de ‘wetenschappelijke’ kritiek op het fenomeen. Op de site van Skepsis staat bijvoorbeeld een artikel, gebaseerd op een ander artikel van een zekere Dr. Bruce Maccabee. Vos is echter niet voor één lens te vangen en ging, net als honderden andere enthousiastelingen, experimenteren om inzicht te krijgen in de aard en werking ervan.

De kritiek luidt vaak dat het stofdeeltjes of waterdruppeltjes betreft. Maar met enig inzicht in de werking van een camera, kan al snel worden geconcludeerd dat deze verklaring een groot deel van de orb-foto’s niet verklaart.

Zo zou een stofje vlak voor de lens onzichtbaar worden, net als een klein spatje regenwater op de lens. Verder zou een stofje dat dichtbij zweeft, feller verlicht moeten zijn dan een stofje dat verder af is, omdat het licht door de afstand aan intensiteit ingeboet. Op een geflitste foto van de maan, licht de maan niet feller op dan zonder flits omdat het licht de afstand niet overbrugt.

Ook wordt vaak gezegd dat het te maken zou hebben met een technisch mankement. In dat geval zou bij het maken van een serie, het lichteffect op alle foto’s te zien moeten zijn omdat het een structurele ‘fout’ betreft.

Ten slotte wordt gezegd dat het verschijnsel ontstaat en vaker wordt waargenomen door het gebruik van digitale camera’s. In het boek van Vos is een mooie reproductie te zien van een gravure uit 1561 uit Neurenberg met duidelijk bollen en strepen in de lucht. Blijkbaar was dit toen, voor sommigen, met het blote oog of innerlijk, al waar te nemen. Verder kwam het ook al voor bij analoge camera’s. Hiervoor zijn bewijzen uit de begintijd van de fotografie.

Een sterk argument voor het bestaan van orbs als bewustzijnsvormen is naar mijn mening het verschijnsel van de zogenoemde shooters; kleine horizontaal of verticaal bewegende bollen die heldere strepen trekken. De komeet-achtigen, zal ik maar zeggen. Een met enorme snelheid in een rechte lijn wegschietend stofdeeltje, naar boven of opzij bijvoorbeeld, is wetenschappelijk gezien vermoedelijk een opvallend verschijnsel, zeker als de foto in een stofarme en windstille omgeving is gemaakt waar geen sprake is van thermiek.

Hebben orbs bewustzijn, vraag de schrijver van het boek zich af. Hij denkt van wel, maar sluit niet uit dat het menselijke intenties zijn die zich als energie manifesteren en dus geen autonomie hebben. Op grond van experimenten van hem en andere orb-onderzoekers met intenties en kleuren, wereldwijd, lijken hiervoor sterke aanwijzingen te zijn. Denk ook aan het werpen van energieballen door chi kung-masters.

Een andere mogelijkheid, die hiernaast zou kunnen bestaan, is dat het energieën zijn van overleden mensen of van natuurgeesten / aarde-energieën. Verder is er vermoedelijk een positief verband met krachtplekken waar energielijnen samenkomen of die door mensen zijn gemaakt, vaak op een snijpunt van dergelijke lijnen, zoals kathedralen die staan op oude heidense locaties. Wat volgens Ed Vos misschien nog wel het meest van invloed is, zijn de positieve stemming en een grote ontvankelijkheid van personen die aanwezig zijn.

De schrijver gaat kort in op de genezende werking van orbs. Deze kan ik uit ervaring onderschrijven. Als ik reiki-behandelingen geef, of in de aanwezigheid ben van energieke mensen die grotendeels heel zijn, voel ik soms energiebolletjes ter grote van een grote stuiter of een kleine tennisbal die aan de ontvangende kant van het hartchakra werken. Of aan de achterkant van het buikchakra. Dit komt ook voor bij bijvoorbeeld een knieblessure. Kleine bolletjes werken dan soms aan het herstel.

Het boek van Ed Vos, een uitvloeisel van zijn website www.dutchlightorbs.nl, is een mooie inleiding op het fenomeen van orbs, dat wereldwijd tienduizend spirituele zoekers fascineert. Hoewel sommige aangehaalde verklaringen nogal vergezocht lijken, dat het energieën zijn van bepaalde planeten, verdient het verschijnsel hoe dan ook serieus onderzoek. Onderzoek waarbij energetische ontvankelijkheid wordt gecombineerd met wetenschappelijke testmethoden in navolging van orb-onderzoekers als Ed Vos.

De Duitse versie van het boek verschijnt in maart 2010.

Elke dag keek ik vorige week even in het halletje of het boek al op de deurmat was gevallen; ‘Het geheim van Chi – Lessen van een chi kung meester’ van Peter Meech (Ankh-Hermes, 2009). Eerder las ik over dit onderwerp boeken van Kosta Danaos, Paul Dong & Thomas E. Raffill en Mantak Chia. Verder houd ik me bezig met reiki en ik heb in mijn studententijd anderhalf jaar tai chi gedaan. Dus ik was om meerdere redenen benieuwd.

Boeken over persoonlijke ontwikkeling in dit genre - leerling vertelt over eerste stappen en ontluikend bewustzijn door studie bij meester - vind ik sowieso heerlijk. Of het nu gaat om chi kung-meesters, zen-leraren of Indiase goeroes. Het is alsof je even door zo’n meester een spiegel wordt voorgehouden; in hoeverre kan ik met de leerling mee, qua ervaringen, hoe kan ik beter dingen duiden en wat verschilt er?

Dat is ook het geval als je met andere mensen met vergelijkbare interesses communiceert. Niet om te zien hoe ver je al bent in relatie tot de ander - dat is een kinderlijk competitieve houding die meestal weer wordt losgelaten als mensen innerlijk groeien - maar om bevestiging te krijgen in dit vaak o zo vage maar o zo prachtige domein waar de menselijke ervaring aan de goddelijke raakt.

Het verhaal van Peter Meech begint na het zien van een demonstratie op tv van de uit Shanghai afkomstige chi kung meester dr. Chu Chow in Toronto. Hij raakt gefascineerd en besluit hem op te zoeken. Als binnenkomer gebruikt hij een tactiek die ik ook vaak heb toegepast; onder het mom van een artikel voor een krant of magazine - dus in een formele, beschermende rol, waarbij mijn persoonlijkheid grotendeels buiten schot blijft - me verdiepen in een bepaalde persoon, stroming of gebeurtenis.

Zo heb ik laatst Sri Sri Ravi Shankar geïnterviewd en schreef ik eerder al eens een reportage over een meditatieweekend met Thich Nhat Hanh. In de nabijheid van de Dalai Lama en goeroe Sathya Sai Baba kwam ik ‘toevallig’ terecht tijdens het rugzakken door India, anders had ik het excuus van het schrijven van een artikel misschien ook daarvoor wel gebruikt. Over de laatste twee heb ik overigens niets geschreven.

Dr. Chow, de chi kung master in het boek, wijst de ik-ben-journalist-en-houd-zo afstand-als-mens-aanpak van Peter Meech resoluut af. Hij blijft hem weerstaan tot de laatste zich uiteindelijk, in een laatste poging in contact te komen, als patiënt aanmeldt. Van tevreden patiënt wordt Meech al snel een leerling. Dr. Chow laat hem ondermeer een gelofte van kuisheid afleggen en adviseert hem niet te dansen met vrouwen (’voor jou hetzelfde als seks’) en mensen niet te omhelzen, anders gaat er teveel energie verloren (denk ook aan de Indiase hug-heilige Amma).

Dat is even slikken voor de Canadese scenarioschrijver, maar hij houdt het minstens drie maanden vol (respect!). We volgen Meech’s ervaringen op de voet, inclusief zijn reflecterende denksprongen, die een academisch denkraam onthullen.

Voor dr. Chow, die ook met traditionele Chinese geneeskunst werkt, als acupunctuur en het gebruik van kruiden, begint de geestelijke groei met reiniging en vervolgens het ervaren van de dans van chi in het lichaam, om tot slot deze dans mee te kunnen dansen. Soms zelfs letterlijk. Het ervaren van chi en het testen leidt allemaal tot De Grote Test voor het leerlingschap die Meech moet ondergaan.

De aanwijzingen die dr. Chow zijn chi kung leerling geeft, zijn waardevol voor mensen die zelf chi kung, tai chi of bijvoorbeeld reiki beoefenen. Daarnaast is het erg boeiend om de ontwikkeling van Peter Meech op de voet te volgen.

Meech heeft aanleg, maar kiest uiteindelijk niet voor een leven als chi kung master. Hij blijft zijn reguliere werk doen, daarnaast geeft hij privé chi kung lessen. Een les die ik zeker zal onthouden, is het opvangen van energie van bloemen en die energie in je opnemen, bijvoorbeeld door je ermee te wassen. De gedachte alleen is al verfrissend.