Archief voor July 2009

Gesprekken met Gabriël, een spirituele bildungsroman

Spiritualiteit en het protestantse geloof, dat is een onderwerp waarover niet veel wordt geschreven. Uitzonderingen zijn bijvoorbeeld de boeken van Hans Stolp. Een roman die ik onlangs in handen kreeg, gaat op een heel fraaie en inspirerende wijze in op dit thema.

De roman ‘Gesprekken met Gabriël’ van Arjen Miedema stamt uit 1947, werd in 2001 opnieuw uitgegeven, en is van een verrassende helderheid en openheid. Het boek is geschreven in een prozaïsche taal om je dichtersvingers bij af likken. Het streelt de zinnen van de taalliefhebber en boeit de geïnteresseerde in christelijk gekleurde spiritualiteit.

Hoofdpersoon van deze spirituele bildungsroman is Jacobus van den Domme, een man met het hart op de juiste plaats als het gaat om rechtvaardigheid en schijnheiligheid. Hij lijdt aan zijn kleinburgerlijk bestaan in een protestants naoorlogs milieu en droomt, mede op grond van een hang naar natuurmystiek, van een ‘paradisisch’ leven. De hypocrisie om hem heen ergert hem en laat hem vloeken en schelden. De schoonheid van de waarheid en rechtvaardheid doen hem poëtische hoogliederen zingen.

Heen en weer geslingerd tussen de realiteit en zijn spirituele reizen, en gesterkt door zijn onwrikbare geloof in god, ontwikkelt Van den Domme zich tot de vechter voor het ware die hij wil zijn. Een bevlogen wereldverbeteraar, die eerst zelf eens goed in de spiegel leert kijken, hierbij geholpen door de aartsengel Gabriël. Deze engel stelt hem telkens op de proef, steeds in een andere gedaante.

De getalenteerde schrijver van het werk, ooit docent Frans aan een HBS en in 1947 woonachtig in Bedum, mengt onmiskenbaar eigen ervaringen en inzichten met religieuze fantasieën. Het resultaat is een bont taalspektakel waarin de hoofdpersoon worstelt met Gabriël, de duivel een paar keer fysiek te lijf gaat en zich tussentijds druk maakt over de vraag of god geeft wat de gelovigen vragen, zoals de bijbelboeken vertellen. Meer concreet in zijn geval: nieuwe sokken en een nieuwe mat in de gang.

Het is een roman waarin binnen een protestantse context belangrijke geloofsvragen worden gesteld zonder dat het belerend of kwelend is. Spirituele ervaringen worden afgewisseld met dagelijkse dilemma’s, gerelateerd aan goed en kwaad en de invloed van het goddelijke op en in de mens(heid). Het is een boek voor echte mensen, geen zweverige dweperslectuur. Zo vloekt Van den Domme wat af, en soms is dat niet eens verkeerd volgens de aartsengel, omdat het in die gevallen voortkomt uit zijn heilige verontwaardiging.

Normaal moet je loftuitingen op de achterflap wantrouwen, maar in dit geval ben ik het eens met de tekst die Uitgeverij De Groot Goudriaan erop heeft laten zetten; het is inderdaad een ‘uitzonderlijk’ boek. Geen boek voor domme dwepers die zelfbevestiging zoeken voor hun benepen dogmatische overtuigingen, maar een boek voor zoekers - ook hedendaagse. Beter gezegd: het is een boek voor vinders. ‘Gesprekken met Gabriël’ is in de ramsj verkrijgbaar.

Comments Off

admin op 12 July 2009 in Boek & Meer, Religie & Spiritueel