Archief voor December 2007

Geluk afhankelijk van het geld van de buurman?

Onlangs las ik in de krant een stuk, waar me de schoenen van uitvielen. Er kwam een econoom aan het woord die de mens puur als een economisch wezen ziet. De insteek was: maakt het winnen van de Postcode Loterij gelukkig? Ik vroeg me gelijk af: is die man zo arm dat zijn wereld tot geld beperkt is, is de journalist zo arm of is het gewoon een ongelukkig en onevenwichtig verhaaltje?

Wat zijn nou de inzichten van drs. ing. André van Hoorn van de Radboud Universiteit in Nijmegen? Geluk, denkt André van Hoorn, is niet afhankelijk van de hoeveelheid geld die iemand heeft, maar vooral hoe die hoeveelheid zich verhoudt tot de omvang van de zak geld van de buurman (dit mimetische begeren leidt volgens René Girard tot een keten van geweld in de samenleving).

,,Rijkdom op zich maakt niet gelukkig. Ook al verdien je goed en doe je niet onder voor de buren, dan toch blijft het voor je geluk belangrijk dat je inkomen groeit. Stilstand ervaren we als achteruitgang, blijkt uit onderzoek. Voor ons geluk moeten we blijven streven naar meer.”

De verslaggever: ,,Geld maakt dus toch gelukkig zolang het maar groeit?” Van Hoorn: ,,Als alle basisbehoeften vervuld zijn, gaat het er voor je welbevinden vooral nog om dat je minstens even rijk bent als je buurman. Liefst wat rijker. Misschien dat je daar niet gelukkig van wordt, maar je wordt wel ongelukkig als de buurman meer heeft.”

Kent de geleerde econoom van de Radboud Universiteit dan niet de behoeftenpiramide van Abraham Maslow? Daarin staan de primaire levensbehoeften (eten, drinken, onderdak) onderaan, oplopend naar kunst, cultuur en zingeving aan de top.

Vroeger werd vaak gedacht dat mensen deze Jakobsladder van onderaf moesten beklimmen, tegenwoordig is het inzicht doorgedrongen dat het ook mogelijk is een zinvol leven te leiden als niet alle treden op volgorde zijn beklommen.

Mijn ervaring is, dat dit laatste klopt. Zingeving, in de vorm van een ideologie of op een andere manier, is altijd van belang. Misschien zelfs wel van cruciaal belang. Om de mens af te schilderen als een berekenende consument, iemand die altijd op materieel voordeel uit is (kapitalisme als levenswijze), zoals deze econoom doet, gaat me dan ook veel te ver.

Al zal niet iedereen gelukkig kunnen zijn met weinig en de vervulling van zijn bestaan in zichzelf kunnen vinden; de grenzen van het eigen genoeg zelf vaststellen en je voor een positief zelfbeeld niet op een ziekelijke manier van anderen afhankelijk maken.

Van Hoorn baseert zich voor zijn conclusies op hersenonderzoek met een MRI-apparaat dat hersenactiviteit laat zien. Van Hoorn in de krant: ,,Schuif er iemand in en vertel ‘m dat hij voor een taak tien euro krijgt en iemand anders voor dezelfde taak 25 euro. Je ziet dan meteen hersendelen oplichten en dat wordt uitgelegd als afgunst, jaloezie, misschien de bron van ongeluk.”

De krant vervolgt: ‘Bekend onder wetenschappers is het onderzoek op de Harvard-universiteit waar studenten een keus voorgelegd kregen: óf een salaris van 50.000 euro terwijl anderen de helft krijgen óf een salaris van 100.000 euro terwijl anderen twee keer zoveel krijgen. De meerderheid koos voor de eerste optie. Ze denken gelukkiger te worden met minder door beter af te zijn dan de anderen.’

Ik betwist de uitkomsten van beide onderzoeken niet, maar betwijfel of iedereen zo denkt. Mijn oplossing om jaloerse driften te overwinnen - enige jaloezie is mij niet vreemd - ontleen ik aan een uitspraak van Cesare Pavese, een Italiaanse schrijver van wie ik lang geleden eens een biografie heb gelezen.

Pavese stelt, in mijn woorden: wat je niet hebt gehad, kun je ook niet missen. Aanvullend zou ik willen zeggen, uitgaand van het kosmische beginsel van karma; wat je denkt, doet en zegt komt (in één of andere vorm) bij je terug: gun iedereen het beste en laat los wat niet van jou is. Zo wens ik iedereen een rijk, gelukkig en gezond 2008. Dat jullie allemaal iets mogen winnen in de loterij!

Comments Off

admin op 21 December 2007 in Ongewoon & Anders

Kesler moet verantwoordelijkheid nemen en niet zeuren

KNVB-bobo Henk Kesler getuigde van vergaande kortzichtigheid door te pruilen dat de politie bestond uit verwende jongetjes die om meer zakgeld vragen. In zijn ivoren toren is er natuurlijk geld genoeg, maar voor de hardwerkende politiemensen, die heen en weer geslingerd worden tussen maatschappelijke verharding en een jarenlang doorgepolderd politiebeleid, krijgen niet zoveel als ze volgens sommigen verdienen.

Volgens Kesler, die later op ongeloofwaardige wijze een, waarschijnlijk afgedwongen, excuus aanbood toen het kalf al verdronken was, moet het betaald voetbal niet de dupe worden van eventuele politieacties. Het is volgens mij net omgekeerd: de samenleving, als opdrachtgever van de politie, moet niet de dupe worden van de rotzooischoppers die het (betaald) voetbal kenmerken. Noem me maar eens één andere sport waarvoor zoveel inzet nodig is omdat de sportiviteit vaak ver te zoeken is?

In het verleden is over gesproken om de profclubs te laten meebetalen aan de politie-inzet, maar dat stuit gelijk op verzet van mensen die vinden dat je de organisatie die staat voor staatstoezicht niet voor commerciële doeleinden moet verhuren. Bijvoorbeeld van Jan Marijnissen. Helemaal mee eens. Als je kijkt naar organisatoren van grote evenementen; die betalen ook hun eigen ordediensten. Zelfs bij de meest simpele demonstratie regelen de actievoerders hun begeleiders om alles in goede banen te leiden.

Het betaald voetbal, een business waar miljarden in omgaan en die de Nederlandse samenleving 20 miljoen euro per jaar kost aan politie-inzet, moet zelf maar de eigen zaakjes regelen. Is ook nog goed voor de werkgelegenheid in de beveiligingsbranche. (En het scheelt geld. Volgens Trouw zijn de gezamenlijke kosten van de profclubs voor de beveiliging namelijk 13 en geen 20 miljoen.) De politie kan zich zo beperken tot de hoofdtaken en hoeft niet steeds weer voor een stel verwende voetbaljongetjes met topsalarissen aan te treden. De bal ligt bij de voetballers en hun bazen, niet bij de mensen buiten het stadion. Kessler moet zijn verantwoordelijkheid nemen en niet zeuren.

Comments Off

admin op 20 December 2007 in Politiek & Media

En ik schreeuwde. Helemaal klaar voor haar chocolade…

Onlangs ben ik met de vaste klanten van horecagroothandel Sligro naar de Night of the Proms geweest in Rotterdam. Een leuk concert, met het optreden van Macy Gray als absoluut hoogtepunt. Macy is een lekker gek wijf dat heerlijke funky soul maakt. En ze is zwart. Ze is zo zwart als pure chocolade. En zo zingt ze ook. Sexy brains.

Voorafgaand aan het concert was er in een naburige hal voor de horecalogen volop gelegenheid om alle nieuwe en bestaande hapjes in het assortiment te proeven. Van bami in een handzaam bakje tot Australische ijsjes en van suikervrije cola tot in deeg gevouwen groentesnacks. Voor smikkelaars is er van te voren altijd genoeg te beleven. Zonder uitzondering is het stervensdruk bij een grote rechthoekige glazen vissenkom. Aan de randen ervan staan strak in het wit geklede mannen en vrouwen rechtop achter enorme stapels exclusieve bonbons in alle kleuren en soorten en maten. Als kapiteins op een chocoladeschuit.

Onze gastvrouw had ons hier naartoe getroond omdat ze een fervent liefhebber is. Ik zag hier een tafereel dat ik nog nooit eerder in het openbaar had gezien. Het was bijna pornografisch, en fantastisch - als alles dat verboden is. Ik zag diverse vrouwen begerig hun hand ophouden om gevuld te worden door de zeer correcte bedienden die veilig achter glas stonden en ook nog eens een meter hoger waren geplaatst, zodat zelfs ik moest opkijken naar deze chocolade butlers.

Een stel leuke jonge vrouwen van mijn leeftijd, midden tot eind dertig, drong giechelend naar voren. De ogen werden even groter toen ze een forse bonbon van hun keuze ontvingen. De lippen werden gelikt en al snel draaiden ze zich af om de lekkernij met glimmende oogjes te verslinden. Een fractie later zag ik ze nogmaals gaan, een beetje sluiks kijkend. Ik genoot van hun opwinding en moest ineens keihard schaterlachen. Het kwam er heel droogjes uit: ,,Vrouwen en chocola…” Ze lachten hartelijk mee; betrapt. De donkerharige was best knap, zag ik nu. Al snel was ik haar door het gedrang weer uit het oog verloren.

Wat is dat nou toch met vrouwen en chocolade, vroeg ik me af. Het toch maar eens opgezocht. Chocolade komt van het Azteekse woord ‘xocolatl’, dat zoveel betekent als ‘bitter water’; het was van oorsprong een drank. Chocolade werd door de Atzteken, net als door de Maya’s, geassocieerd met de god van de vruchtbaarheid - dus mijn instincten waren niet verkeerd. Al 1100 tot 1400 voor onze jaartelling werd er chocolade gedronken. (Meer info over de fascinerende geschiedenis van chocolade vindt u hier.)

In onze tijd wordt nog vaak gedacht dat chocolade zorgt voor prikkels vergelijkbaar met verliefdheid, maar recent onderzoek wees uit dat dit niet klopt. Dan moet je letterlijk kilo’s tot je nemen. (Al zijn er - als altijd - ook onderzoeken die dit weerleggen.) De prikkel zit dus vooral tussen de oren. Het kan dus chemisch wel niet werken, psychologisch gezien werkt het wel degelijk, heb ik in Rotterdam kunnen zien (Britse vrouwen hebben ook liever chocolade dan seks). De begeerte was overduidelijk.

Ik zou uren kunnen kijken naar het chocolade-ritueel van deze donkerharige dame, het geile knabbelen aan en het doorslikken van haar donkere vruchtbaarheidsoffertje. Het woord ‘chocodip’ kreeg in mijn hoofd ineens een andere betekenis… Terug naar de feitelijke orde der dingen: Macy Gray was geweldig die avond. Ze had er zin in en ik intussen ook. ,,All the sexy people, stand up and shout your name!” Hup, daar stond ik op de banken. En ik schreeuwde mijn naam. Helemaal klaar voor haar chocolade…

Comments Off

admin op 11 December 2007 in Ongewoon & Anders

Lekker knuffelen met Mohammed de Beer

Een Britse lerares in Soedan is onlangs veroordeeld tot 15 dagen cel omdat ze een knuffelbeer in haar klasje Mohammed liet noemen. De kinderen hadden over de naam gestemd. Nu was er lang geleden een bijzondere man die ook zo heette. Hij stichtte het moslimgeloof en vanwege het mogelijke verband is de lerares bestraft. Hoe kan dat? De helft van de mannen in Soedan heet waarschijnlijk Mohammed of een afgeleide daarvan. En die zijn waarschijnlijk minder onschuldig dan dit beertje (waarvan sindsdien overigens niets meer is vernomen).

Het heeft te maken met respect. Je mag Mohammed (zelf een tekstdenker en geen beelddenker volgens de Hadith) daarom ook niet afbeelden – dat heeft lang geleden prachtige abstracte kunst en architectuur opgeleverd – al komt het sporadisch wel eens voor. Denk aan de omstreden Deense cartoons van westerlingen, maar ook moslims hebben het gedaan. Klik bijvoorbeeld hier voor het oudste plaatje van de profeet.

Niet zo vreemd deze vorm van respect betuigen, ook voor christenen. Was Mohammed in alle opzichten een man van de wereld - compleet met een groepje echtgenotes waar hij vermoedelijk niet alleen schaak mee speelde of mediteerde - Jezus is vooral bekend als De Zoon van God (ondanks dat hij regelmatig aanlag met de rijken, wel eens een wijntje dronk en ook met hoeren en gedetacheerde medewerkers van de belastingdienst omging). Een lachende Jezus (hij zal toch niemand hebben uitgelachen?) of Jezus die zijn geliefde Maria-Magadalena vol op de mond zoent, dat idee is voor veel christenen nog steeds wennen.

Terug naar het beertje. Het allemaal een kwestie van angst, denk ik (op z’n Duits uitspreken). Want als je als kind je ongekunstelde liefde betoont aan Mohammed, kon dat wel eens het respect voor de profeet in de weg staan. Die angst is niet nodig. Ik verwacht dat het tegenovergestelde zal gebeuren: het werkt heel positief. Angst is een slechte raadgever.

Mijn visioen: laten we allemaal de knuffelberen van onze kinderen noemen naar grote leiders. In de VS is het gebruikelijk om kinderen te noemen naar presidenten, maar dat bedoel ik niet. Ik heb het over echt grote mensen, die op ethisch en spiritueel gebied wezenlijke bijdragen hebben geleverd.

Om de knuffelkracht nog verder te versterken, wil ik de volgende aanbeveling doen: Het is goed voor de verdraagzaamheid als een christelijk gezin de knuffelbeer Mohammed noemt of Ali – naar de neef van de profeet. Een hindoe kiest voor Boeddha et cetera. Het christelijke ‘heb uw vijanden lief’, was nog nooit zo gemakkelijk. (U kunt ook ‘naasten’ lezen voor ‘vijanden’, als u de mensheid dan maar als één geheel ziet.)

Mahatma Gandhi oordeelde eens - ik kan de geloven per ongeluk omdraaien, maar het punt is duidelijk – dat een moslim, die een hindoe-kind had doodgeslagen in religieus-ethnische woede-uitbarsting, een hindoe-kind als zoon moest accepteren en opvoeden. Voorwaar, man met diepe wijsheid. Een man, geen God en geen profeet.

Kinderen groeien in mijn toekomst op met een warm plekje in hun hart voor Mohammed, Gautama Boeddha, Jezus en/of Krishna, om maar eens een paar te noemen. (Graag de naam kiezen van de religie of overtuiging die het verst van die van de ouders en de omgeving staat.) Hun liefste gaat overal mee naar toe, naar school, naar de grootouders en natuurlijk ook mee naar bed. In bed met Mohammed -the movie.

Natuurlijk moet die kinderen wel worden uitgelegd dat de beer niet de persoon is. Het zijn per slot van rekening kinderen. Als we in een kerk even buigen voor een Jezus- of Maria-beeld, of in een tempel voor een Boeddhabeeld, is dat ook niet voor de klei of het hout, maar voor wat het vertegenwoordigt.

Nu ik er nog eens over nadenk, Mohammed was niet zo’n gezellige jongen, dus wil je die eigenlijk wel als role model voor je kinderen? Hij was een handelaar en een machthebber en op een gegeven moment overviel hij ook karavanen… (Lees hier over het ontstaan van de islam). Wacht eens even: bij nader inzien: misschien juist wel. En juist in Nederland.

Het klinkt allemaal heel erg als onze Gouden Eeuw; groot worden door te handelen, de baas willen zijn in een groot deel van de wereld, schepen overvallen van tegenstanders et cetera. Ook qua geloof. De moslims zijn voor de christenen wat de protestanten (die de Gouden Eeuw in gang hebben gezet, denk aan de Weberthese) voor de katholieke kerk zijn (als de christenen voor de joden en de joden/gevluchte priesters van Echnaton voor de Egyptische religie en, om maar eens een andere dwarsstraat te noemen: zen binnen het boeddhisme).

Anyway, knuffelen met een beer is goed voor kinderen. Ook al heet hij Piet of Klaas of Truus. Je kunt er trauma’s beter mee verwerken, ontdekten ze bij de brandweer in de VS. En knuffelen is keigaaf. Het is ook al zo oud als de mensheid. En nog steeds geweldig, al is het in de VS op sommige plaatsen verboden. Er is ook een leuk filmpje over huggen op YouTube: een hippie-achtige actie om iedereen te omhelzen. Er is op YouTube ook een ludieke handleiding te vinden om als heteromannen onderling te huggen.

Terug naar Mohammed de Beer. Om kort te zijn: stop met bearhugging (elkaar als gelovigen om politieke redenen tegen de grond worstelen), laten we beginnen met het huggen van de beer. De beer als de Ander. Er is al een site voor berenknuffelaars en een speciale dag. Nu nog een aankomend profeet vinden die deze woorden ingefluisterd krijgt van De Grote Baas, zoals een oma van mij altijd zei. De Grote Berenbaas.

Comments Off

admin op 3 December 2007 in Religie & Spiritueel