Johan de Wal blogt

Boeren, burgers, buitenlui en boeven trekken de laatste tijd eensgezind naar Amsterdam-Oost. Daar komen ze topcrimineel Willem Holleeder bekijken. Ook bezoeken ze de plekken die belangrijk waren in zijn criminele loopbaan. Holleeder heeft daarmee een voor Nederland nieuw fenomeen doen ontstaan: crimitoerisme (verwant aan ramptoerisme).

Terugkomend op de overeenkomsten tussen Holleeder en Guevara en andere vergelijkingen: laten we daar alsjeblieft mee ophouden. Een voormalige vriend van Holleeder zei in de NRC dat als Hitler een hond was, Holleeder zijn zoon kon zijn. Dit soort vergelijkingen gaat helemaal mank en getuigt van gebrekkige historische kennis. Bovendien is het veel teveel eer voor een gestoorde orka.

Een kennis van mij reed onlangs door Roermond toen hij door twee onopvallende motorrijders van de weg werd gehaald. Ze reden al vijf minuten achter hem terwijl in zijn achteruitkijkspiegel groot de tekst ‘Stop politie’ oplichtte. Meneer had niet handsfree gebeld. ,,Dat klopt, maar waarom mag het wel met 27 mc-bakkies?,” begon hij een discussie met de goedgemutste agenten. ,,Die vallen niet onder de wet die bellen in de auto verbiedt tenzij het handsfree is.”

Enig gegoogle leert dat de agenten, die natuurlijk als geen ander de wet behoren te kennen, helemaal gelijk hebben als het gaat om bellen en 27 mc-bakkies. Vanaf 30 maart 2002 is het voor autobestuurders in Europese landen als Nederland verboden, volgens het RVV 1990, om handmatig te telefoneren tijdens het rijden – je mag zelfs niet je mobieltje in de hand houden of tussen nek en schouder geklemd in de aanslag houden. Doe je dat wel, dan pleeg je een zogenaamd Mulderfeit en volgens feitcode R545 wordt dat standaard beloond met een prent van 130 euro.

Bellers op een rijdende fiets of snorfiets zijn vrijgesteld omdat zij ‘gelet op hun geringe gewicht en de beperkte snelheid die ermee kan worden bereikt, aanzienlijk minder gevaar op de weg opleveren’, tenzij er concreet gevaar ontstaat door hun specifieke gedrag (artikel 5 WVW 1994, artikel 2b RVV 1990). Minister Camiel Eurlings heeft laten onderzoeken of bellen op de fiets alsnog strafbaar kan worden gesteld, net als luisteren naar een in de hand gehouden mp3-speler, maar Verkeer & Waterstaat wil niet aan zo’n verbod.

‘Onder een mobiele telefoon wordt verstaan een apparaat dat bestemd is voor het gebruik van mobiele openbare telecommunicatiediensten. Hieronder vallen niet de zogenaamde 27 mc-bakkies. Deze maken immers geen gebruik van het mobiele telecommunicatienetwerk. Ook apparaten die worden gebruikt ten behoeve van het gesloten netwerkverkeer, zoals mobilofoons van de politie en taxichauffeurs, vallen hier niet onder’, aldus een toelichting op de wettekst volgens een blog voor agenten die hun wetskennis willen aanscherpen.

Hier komen we op ons punt, het 27 mc-bakkie. Dat valt dus niet onder deze regeling. De site verkeershandhaving.nl meldt: jaarlijks vallen er ongeveer 600 slachtoffers, doden en ziekenhuisgewonden, door mobiel bellen in de auto (Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid, 2006). Vanuit het perspectief van de zorgzame overheid kun je je afvragen: zijn de vele tienduizenden zendamateurs niet belangrijk genoeg om beschermd te worden? Of, vanuit het perspectief van gelijke berechtiging: er worden jaarlijks 120.000 bonnen uitgeschreven voor overtreding van feitcode R545, waarom worden de bakkie fanaten en de taxichauffeurs ontzien?

Het is een merkwaardige lacune in de regelgeving. Misschien hebben de meeste politieauto’s tegenwoordig via het C2000-systeem ingebouwde microfoons, maar taxichauffeurs en zendamateurs gebruiken meestal één hand om te sturen en één om de mike in te knijpen. Een gevaarlijke situatie, om maar even met de stem van de overheid te spreken. Het gemakkelijkst is om alleen handsfree communiceren toe te staan.

Of het nu komt tot een heropleving van de bakkie-rage om feitcode R545 te omzeilen, is de vraag. De benodigde apparatuur, eventueel voorzien van externe versterkers van 25 tot maar liefst 200 watt, is tegenwoordig via Marktplaats heel goedkoop te krijgen. In plaats van 0,5 watt is tegenwoordig 4 watt toegestaan en voor 27 Mhz-apparatuur is geen vergunning meer nodig. Zelf heb ik onlangs een stel portofoons aangeschaft om tijdens wandelvakanties te gebruiken – een stukje jeugdsentiment. Laatst heb ik ze in mijn auto uitgeprobeerd. Met één hand aan het stuur en in de andere hand mijn 5 watt-speelgoedje. Na een uurtje rondrijden in Roermond hield ik het maar voor gezien. De twee onopvallende motoragenten waren nergens te vinden…

Onlangs was in het nieuws dat je publiek kunt inhuren als je dat voor een show nodig hebt. Mensen, die zich er vaak een beetje voor schamen, en die tegen directe of indirecte betaling lachen om je grappen en klappen als jij dat wilt. Veel minder succesvolle programma’s maken al jaren gebruik van klapvee als er even geen buslading AOW-ers voorhanden is.

(Nu graag hier klikken).

Jarenlang was ik blind, nu kan ik zien! Ik was een slaaf van de reiki-beweging, maar dat is nu voorbij! Ik heb geworsteld en kom boven! Na jaren van onderdrukking en een leven in kettingen ben ik gered door Ehsan Jami, die grote sociaal-liberale intellectueel. En in navolging van hem heb ik gelijk een Centraal comité voor ex-reiki-beoefenaren opgericht.

Naschrift: Dit is uiteraard een parodie, bedoeld om Ehsan Jami te kietelen (wie was dat ook alweer?). Maar wie schetste mijn verbazing toen ik onlangs op deze site kwam. Als je reiki doet, grasduin hier dan even rond. Het valt me nog mee dat ze J. van N. (in zijn kringen bekend als De C.) nog niet als duivelse genezer aan het kruis hebben getimmerd. Of hadden ze dat al gedaan?

Ik heb een wijze zenmeester ontmoet. Hij heet Baer, is zeven maanden oud en is van het type Duitse Staande Draadhaar. Baer houdt van Boeddha en heeft me al diverse wijze lessen geleerd. De belangrijkste was vandaag. Je kunt niet genoeg van Boeddha en zijn inzichten houden, maar zelfs dat moet je op een gegeven moment loslaten om verder te komen.

Jean-Jacques Suurmond over ‘de beer is mijn herder’ in Trouw

De wereld hangt onderhand van tomtoms aan elkaar, lijkt het wel. Dat leidt tot vervreemdende ervaringen en misschien ook wel tot een wezenlijk andere manier van leven. Misschien is het tijd voor om de tomtomisering een halt toe te roepen? Een korte filosofische schets voor bij de koffie.

Sommige boeken zijn het waard om door veel mensen gelezen te worden. ‘The Jesus Family Tomb‘ is zo’n boek. Het is een meeslepende en gedurfde ‘page turner’ die het lezen waard is. Na het verschijnen in de VS, en vooral na de uitzending van de op dit boek gebaseerde documentaire (die om onduidelijk redenen in Nederland nog steeds niet is uitgezonden), kwam een ware stortvloed van reacties op gang.

Veel commentatoren voelden dat hun geloofswaarheden werden ondermijnd en dit vertroebelde hun zicht op de werkelijkheid zodanig dat ze niet meer helder konden denken, zozeer waren ze onder de indruk van deze mogelijke bedreiging van hun zekerheden. Een andere groep mensen liep gelijk met het boek weg, ogenschijnlijk gefrustreerd door het eeuwenlange zwijgen en verdraaien door de kerk, een instituut dat zichzelf heeft benoemd tot hoeder van een heel krachtige boodschap die - ook als de feiten in dit boek waar zouden zijn - veel mensen nog steeds hoop en zingeving kan blijven bieden.

De derde groep is open en onbevooroordeeld en probeert de geboden informatie te plaatsen en te interpreteren door de argumentatie van de schrijvers te toetsen. Zij lezen in dit omstreden boek een boeiende speurtocht die opmerkelijk genoeg uitgaat van de letterlijke waarheid zoals beschreven in de vier evangeliën. Op grond daarvan merken de schrijver dat hun verassing dat er in de vorige eeuw een grafkelder is ontdekt die vanwege bouwwerkzaamheden snel is toegedekt. De erin gevonden ossuaria, beenderenkisten, blijken in een archeologisch archief te zijn opgeslagen.

Na bestudering van de inscripties op de kisten en voortdurend onderzoek, herontdekken de schrijvers de tombe en reconstrueren het waarschijnlijke verhaal dat tot de aanleg en de ontdekking ervan eind vorige eeuw heeft geleid. Dat hun korte bezoek aan de tombe vervolgens niet helemaal archeologisch verantwoord is, valt de schrijvers niet kwalijk te nemen, de omstandigheden in aanmerking genomen. Bovendien: zonder hun inspanning had de wereld er nooit van geweten.

Hun argumentatie en de uitkomsten van de wetenschappelijke testen zijn voor een leek behoorlijk overtuigend. De theorie is, in het kort, dat het in de periode van de historische Jezus gebruikelijk was om lichamen te laten vergaan in een tombe, waarna de beenderen vervolgens apart werden begraven in een kist. In de herontdekte tombe stonden ossuaria met namen van een aantal bekende hoofdrolspelers uit het Nieuwe Testament. Ook heeft daar het waarschijnlijke ossuarium van Jezus de Nazireeër, intussen nog slechts voorzien van enkele botfragmenten, ooit een plaatsje gekregen.

Een belangrijke vondst, als het waar mocht zijn, want Jezus was een man die het aanzien van de wereld enorm heeft veranderd – hoewel misschien via de kerk niet helemaal zoals hij het bedoeld had. De kerk, in Nederland bij monde van het Bisdom Roermond, was er dan ook als de kippen bij om de wetenschappelijke waarde in twijfel te trekken, ogenschijnlijk zonder de documentaire te hebben gezien of het boek te hebben gelezen.

Het enige argument waarmee het bisdom de katholieken weer in slaap wist te sussen was namelijk: Jezus, Jozef en Maria et cetera zijn veel voorkomende namen in die tijd. Ook het gezamenlijk voorkomen van de namen uit het Nieuwe Testament zou heel normaal zijn, puur toevallig en dus niet bijzonder. Anderen zeggen dat het dan net zo toevallig zou zijn om over een paar honderd jaar een graf te vinden met lijkkisten met de namen erop van alle spelers van het bekendste Amerikaanse football team. De combinatie van namen, gecombineerd met aanwijzingen uit de bijbel en feiten uit onafhankelijk onderzoek, is dus wel bijzonder. Onafhankelijk nader onderzoek naar tombe lijkt me dan ook zeer gewenst.

Site van het boek en de documentaire

Informatie op de site van Discovery Channel

Het graf van Jezus (Jacob Slavenburg)

Naschrift: Gisteren, 6 april 2009, heeft National Geographic een vervolg uitgezonden op deze documentaire. De toonzetting is heel anders. Was de oorspronkelijke film misschien iets te enthousiast over de resultaten van het onderzoek, en zijn aanvankelijke bevindingen wellicht te zeer toegeschreven aan de verwachte uitkomsten, de vervolgfilm heeft schijnbaar vooral als doel het primaire onderzoek tot op de grond toe af te branden. Dit gebeurt deels door de mensen die kort in de eerste film aan bod kwamen - bij sommigen geurt dit naar jaloezie - deels door anderen. Maar vooral zonder de noodzakelijke onderbouwing van hun stellingen, waar dat wel gebeurt in het boek van Simcha Jacobovici en Charles Pellegrino. En deels in hun film. Dat is opvallend. Nog opvallender, is de teneur van deze tweede reportage, ‘Secrets of the Cross’ geheten. Het lijkt een onder invloed van fundamentalistische christenen (Vaticaanse lobby?) tot stand gekomen pleidooi om vooral niet te twijfelen aan de basisschoolwaarheden van het christelijk geloof. Keer op keer wordt de nadruk erop gelegd dat deze geloofswaarheden onaangetast blijven. Dat geeft te denken.

Armoede is een ouderwets woord voor een hoogst actuele situatie die voor duizenden Limburgers dagelijkse realiteit is. In deze periode waarin veel mensen genieten van vakantie, belet armoede velen om vakantie te vieren zoals we dat in onze samenleving normaal zijn gaan vinden.

Deze mensen hebben niet de keuze doordat ze beperkt zijn in hun middelen. Ze hebben niet de vrijheid om te kiezen, zoals de meeste anderen. Vakantie wordt gevierd in ‘Balkonië’ of ‘Hinterhausen’, met af en toe een dagje weg zonder dat het veel kost. Hun keuzes zijn beperkt een dat doet soms pijn.

De over het algemeen toenemende welvaart heeft in onze samenleving namelijk gezorgd voor een grotere roep om keuzevrijheid. Of is het zo dat bedrijven en instellingen voorheen niet-bestaande behoeftes creëren en dat wij daar massaal achteraan rennen, als een hond achter een worst aan een hengel?

Bij de supermarkten liggen tal van exotische producten die anders alleen in het buitenland te vinden waren of, als ze er al waren, alleen in een bepaald seizoen. Zo is het met alles. We worden overspoeld met mogelijkheden.

Grappig genoeg blijkt keer op keer dat veel mensen die kunnen kiezen, niet door hun middelen geremd, geen prijs stellen op een overvloedig aanbod. Zij hebben een luxe probleem, in die zin dat ze de luxe als een probleem ervaren. Een probleem om keuzes te maken.

Een oplossing, ook om voedselverspilling en verdere milieubelasting te voorkomen, is om anders te denken. Niet willen wat de buurman of buurvrouw heeft, ook al is dat in onze maatschappij bijna ondenkbaar. Maar willen wat je hebt, je beperkingen voorzien van een gouden randje.

Een goed voorbeeld daarvan ervoer ik enkele jaren geleden bij vrienden. Hun kinderen kregen niet de dure cadeaus die anderen van hun leeftijd met regelmaat mochten ontvangen. Maar ze waren er tevreden mee. Hun cadeaus waren precies wat ze hadden gewild, zeiden ze, het waren de beste en mooiste cadeaus die ze zich konden wensen.

Een prachtige sleutel tot geluk, ook als de middelen beperkt zijn: willen wat je hebt. Het veronderstelt een impliciete dankbaarheid voor wat je ten deel valt. En een acceptatie van je huidige omstandigheden. Gecombineerd met een positieve instelling (het glas is halfvol en niet half leeg) lijkt me dat een goede houding om het leven te beleven.

Dat neemt niet weg dat je niet zou moeten streven naar verbetering van je situatie. Als je dat doet zonder dat je te zeer gehecht raakt aan je verlangens, is dat perfect. Krijg je wat je wilt, dan is het mooi, krijg je het (nog) niet, ook goed. Dat is moeilijk, maar proberen om zo te leven doet vaak al wonderen.

Gisteren werden de troonrede uitgesproken en de miljoenennota gepresenteerd. De rede van Beatrix, van de hand van Jan-Peter Balkenende, geeft zoals altijd een analyse op hoofdlijnen van de kansen en bedreigingen in de samenleving. Daarnaast mag de koningin in haar verhaal altijd een morele oproep doen ter stimulering van verdraagzaamheid, solidariteit, diversiteit en werzijds begrip. Heel erg goed. Er zijn veel vragen, maar één belangrijk onderwerp smeekt echt om verduidelijking, zowel in de troonrede als in de door Wouter Bos geredigeerde miljoenennota.

Het woord koopkracht, dat deze dagen bij vrijwel alle sprekers naar aanleiding van de rede en de nota voor in de mond ligt. De koopkracht neemt niet toe, vertelde de majesteit ons, de lagere inkomens worden ontzien en de hogere wat meer belast. Voor modale inkomens zou de koopkracht gemiddeld met ongeveer 0,25 procent omlaag gaan.

Maar wat moeten we daar nou mee? Net als bij eerdere besluiten en discussies over de koopkracht weet ‘de gewone man in de straat’ vaak niet wat hij ermee aan moet. Koopkracht is een rekenkundig bepaalde norm die echter vooral theoretisch lijkt en dat maakt de discussies op tv, zoals bij Nova Politiek, abstracte rekenspelletjes (dit is een voorbeeld zoals door een student ontwikkeld) die voor veel mensen niet meer te volgen zijn. Het schuiven met posten en scenario’s lijkt ver verwijderd van de mensen die deze politici hun mandaat hebben gegeven.

Wat merkt de burger in de beurs? Dat is waar het om gaat. En wat zijn de SMART-doelstellingen voor beleid in de toekomst? Het zou een veel beter criterium zijn om vooral te communiceren over concrete voorbeelden van abstracte zaken en meetbare einddoelen zodat iedereen het kan volgen en niet alleen de 2,5 miljoen hoger opgeleiden (hbo en hoger). Waarom niet voorbeeld berekeningen voor een minima-gezin, een modaal en een boven modaal gezin laten zien - inclusief de kosten als vaste lasten, verzekeringen, ziektekosten, onderwijs en levensonderhoud - zodat wij, als niet-economen, ons er wat bij kunnen voorstellen? Een totaalplaatje krijgen waar we wat mee kunnen?

Een kwartje meer belasting betalen voor een pakje sigaretten is voor die mensen veel tastbaarder en herkenbaar dan een vage opmerking over de koopkracht. Het geldt niet alleen voor belastingen, maar ook voor investeringen in ‘het milieu’ bijvoorbeeld; maak het helder, bijvoorbeeld door te stellen: over 10 jaar moeten er geen benzine auto’s meer rijden want dit zorgt voor een 5 procent zuiverdere lucht, pas dan kunnen mensen inhoudelijk (blijven) kiezen. Maak het concreet voor ons burgers. Wij zijn namelijk de mensen die gezamenlijk hebben afgesproken om het regeren bij volmacht over te laten aan de politici die daarom aan ons verantwoording moeten afleggen. Het wordt tijd dat ze die verantwoordelijkheid eens goed gaan invullen.

Pandjeshuizen zijn in opkomst. In deze tijd waarin de scheiding tussen de have’s en de have nots gestaag toeneemt, in navolging van trendland de VS, zien veel mensen de pandjeshuizen als een uitkomst om ondanks formele obstakels toch snel aan geld te komen. Een ontwikkeling, die geleid zou moeten worden met heldere en actuele regelgeving. Daar ontbreekt het nu aan. De Autoriteit Financiële Markten zou hierin een actieve rol kunnen spelen.

Pandjeshuizen, pandhuizen en hieraan verwante Banken van Lening zijn al oud. In 1614 werd bijvoorbeeld in Amsterdam de Stadsbank van Lening opgericht, die nu nog steeds bestaat en opereert zonder winstoogmerk. Maar het fenomeen is van nog veel eerdere datum. Vaak wordt de oorsprong herleid tot de vroeg-middeleeuwse stadsbanken of tafels van lening van mensen uit Lombardije, lommerds, die vergunning kregen om tegen een onderpand leningen te verstrekken.

Deze praktijken, die begonnen in de dertiende eeuw, liepen op een gegeven moment helemaal uit de hand, zo lezen we op Wikipedia. Er is sprake van leningen met maar liefst 80 procent interest. De overheid grijpt dan in en beperkt de rente-ontwikkelingen. Ook komt het voor dat de lommerds verplicht worden de beleende goederen zonder tegenprestatie terug te geven. In die klaarblijkelijk roerige tijden konden de overheden zo extreme situaties (relletjes en volksopstanden) tegengaan én iets doen voor de armen.

In de vijftiende eeuw kwamen de overheden zelf in actie. Ze richten vanaf 1462 Stadsbanken van Lening op, mogelijk op grond van het idee dat gericht gedogen beter is dan een ongecontroleerde ontwikkeling die mogelijk veel ellende op langere termijn kan veroorzaken. Ook liefdadige instellingen deden mee - opnieuw werd het initiatief in Italië genomen - in hun geval met zogenoemde Bergen van Barmhartigheid. De paus gaf na enige aarzeling zijn fiat en dat leidde uiteindelijk tot het einde van de lommerds.

Het belenen van waardevolle goederen in ruil voor een lening is echter nooit gestopt. Het was een tijdlang een geaccepteerde handelswijze. Willem van Oranje bijvoorbeeld, heeft tijdens de 80-jarige oorlog eens in Antwerpen een zilveren servies beleend om snel aan geld te komen. Later kregen de stadsbanken en pandjeshuizen namen als de Stoep van Schaamte. Als je je zaakjes voor elkaar had, hoefde je alleen in noodgevallen naar ‘Ome Jan’.

In de economisch slechte tijden die volgden, floreerden de particuliere pandjeshuizen, die nog steeds naast de Stadsbanken van Lening bestonden, telkens weer. De rentes rezen in zulke periodes de pan uit. Eind negentiende eeuw werd er zelfs een speciaal comité en in 1906, als gevolg daarvan, zelfs een heuse Vereeniging tot Bestrijding van den Woeker opgericht. Het gevolg was de Pandhuiswet uit 1910, die nu nog steeds van kracht is.

In de periode van welvaartsgroei na de tweede wereldoorlog leken de pandjeshuizen opnieuw een stille dood te zijn gestorven, maar niets is minder waar. De golfbewegingen in de economie dicteren het komen en gaan van de pandjeshuizen en van andere, meer moderne kredietinstellingen. De laatste vijf tot tien jaar schieten Nederlandse pandjeshuizen als paddestoelen uit de grond. In Limburg zijn er diverse. Cijfers over het aantal Nederlandse pandjeshuizen ontbreken omdat veel pandjeshuizen geregistreerd staan als juweliers of zaken in tweedehandsspullen, aldus de NRC.

De klanten zijn vooral van allochtone afkomst, aldus de krant. Dan kan zijn doordat het taboe op belenen in sommige culturen minder groot is of niet bestaat. Een andere, wellicht meer plausibele reden, is dat onder ‘buitenlanders’ een relatief hogere armoede voorkomt. Andere bronnen stellen daarentegen dat veel van de klanten van pandjeshuizen uit middelhoge inkomensgroepen afkomstig zijn en dat de beleningen het gevolg zijn van te grote aankopen bij een uiteindelijk toch te klein budget. Een gevolg van de wijdverbreide kapitalistische koopziekte dus; het is nooit genoeg.

Soms krijgt de klant bij een pandjeshuis tegenwoordig 80 procent van de bepaalde waarde als lening mee, soms maar 50 procent. De te betalen rente kan oplopen van 10 tot soms 20 procent. Goederen die binnen een bepaalde termijn niet worden teruggehaald, worden verkocht. Het tonen van een identiteitsbewijs is vaak verplicht maar iedere verdere controle ontbreekt schijnbaar. Zowel wat betreft de waardebepalingen als de herkomst van de aangeboden spullen (denk aan het verzilveren van gestolen goederen).

De pandjeshuizen werken ook niet mee aan de BKR-regeling. ‘Ideaal’ dus, voor mensen die al bij diverse kredietverstrekkers bekend staan om hun schulden en ter zelfbescherming geen leningen meer mogen afsluiten. Het gevolg van de gebrekkige wetgeving is volgens de Kamerfracties van PvdA, SP en CDA dat er nu misbruik gemaakt wordt van een kwetsbare groep mensen. ,,Het is idioot dat mensen zich op deze manier financieel naar de vernieling kunnen helpen”, aldus PvdA-er Hans Spekman.

De enige vorm van controle is via de Pandhuiswet. Deze is van toepassing op zogenoemde ‘Banken van Leening’ die bij besluit van een gemeenteraad kan worden opgericht. Het toezicht [op pandjeshuizen] is dan ook aan B&W van een betreffende gemeente, aldus persvoorlichter van de Autoriteit Financiële Markten (AFM).

Gezien de schijnbaar forse toename van het aantal pandjeshuizen en de grote onduidelijkheid omtrent de controle – het heeft er alle schijn van dat veel gemeentes hierin tekort schieten of zelfs niet bewust zijn van hun controlerende taak op grond van dit oude wetje - zou het goed zijn dat deze Pandjeswet wordt geactualiseerd, zoals PvdA, SP en CDA voorstellen.

Maar dat is niet genoeg. Er moet een een instantie zijn die centraal en dwingend toezicht uitoefent of hiervoor de richtlijnen (voor gemeentes) opstelt. Hiervoor is naar mijn mening een rol weggelegd voor de AFM. Die organisatie schrijft namelijk op de eigen website: ‘De AFM houdt toezicht op het gedrag van iedereen die actief is op de markt van sparen, lenen, beleggen en verzekeren.’ Maar niet op de pandjeshuizen en banken van lening, zo bevestigt de woordvoerder, hoewel de AFM hiervoor een zeer geschikte kandidaat zou zijn. Het is hoe dan ook goed om nu richtlijnen op te stellen en niet - zoals meerdere malen in een ver verleden - deze put te dempen als het kalf al verdronken is.